“Vay nhanh 24/24”, “Giải ngân tức thì”, “Vay không cần gặp mặt”, “Vay lãi suất thấp”, “Ai cũng vay được”… đó là những lời đường mật mà ẩn sau đó là cái bẫy mang tên “Tín dụng đen”. Chỉ tiếc là nhiều người vẫn không nhận ra hoặc có nhận ra thì vẫn nghĩ mình vẫn “nắm đằng chuôi”…
Vì sao vẫn có người mắc bẫy?
Gần đây, với sự nỗ lực của cơ quan công an cũng như công tác truyền thông, hoạt động tín dụng đen có phần thuyên giảm. Gần như tuần nào cũng thấy đăng tin cơ quan công an triệt tiêu ổ nhóm tín dụng đen này, phá vỡ đường dây cho vay nặng lãi kia. Thủ đoạn chung của chúng vẫn là cho vay dễ dàng, trao tiền ngay khi người vay ngỏ lời nhưng sau đó là thu lãi cao, thậm chí thu nhiều khoản lãi ẩn, phí ẩn nâng tổng mức lãi phí lên đến vài trăm, vài nghìn %/năm. Nếu người vay không trả, chúng sẽ đòi nợ kiểu khủng bố, giang hồ, xâm phạm và làm ảnh hưởng nặng nề cuộc sống của người vay lẫn gia đình, bạn bè người vay. Tuy nhiên, theo nhận định, tín dụng đen mới chỉ thuyên giảm hơn chứ chưa chấm dứt.
Một trong những nguyên nhân khiến tín dụng đen “còn sống” là chúng luôn đánh trúng tâm lý e ngại tiếp cận các dịch vụ tài chính chính thống của người dân, cụ thể là tâm lý lo lắng không biết làm thủ tục thế nào, đáp ứng được điều kiện vay hay không và bao giờ thì vay được tiền? Do đó, những lời mời gọi kiểu “Vay nhanh 24/24”, “Vay không cần gặp mặt”, “Ai cũng vay được” vẫn luôn hấp dẫn người có nhu cầu, đặc biệt là nhu cầu vay nhanh, vay trong ngày hoặc thậm chí là trong giờ. Ngoài ra, nhiều người vẫn còn suy nghĩ chủ quan rằng vay được tiền trước đã còn việc trả thì “tính sau” hoặc “tiền mình cầm, mình nắm đằng chuôi” hay “có gì thì báo công an” hoặc thậm chí là tâm lý sẵn sàng “bùng nợ”. Tức là bản thân người vay còn chủ động tin vào những lời đường mật của tín dụng đen, còn suy nghĩ chưa thấu đáo về chu trình vay trả hoặc còn nghĩ mình có cách đối phó thì tín dụng đen còn “đất sống”.
Giải pháp tài chính góp phần hạn chế tín dụng đen
Nhu cầu vay tiền, thậm chí là vay nhanh chóng, dễ dàng là nhu cầu chính đáng. Các tổ chức tín dụng hợp pháp như ngân hàng, công ty tài chính và các cửa hàng, chuỗi cửa hàng cầm đồ có sự quản lý của cơ quan nhà nước có trách nhiệm đáp ứng yêu cầu này. Tuy nhiên, thế nào là nhanh, thế nào là dễ lại là một bài toán phức tạp.
Đầu tiên là với ngân hàng. Đa số những người từng mắc bẫy tín dụng đen đều muốn vay tín chấp, tức là chỉ dựa vào uy tín của khách hàng để duyệt khoản vay. Và nguyên tắc của ngân hàng khi duyệt vay tín chấp là phải đầy đủ hồ sơ, chứng minh thu nhập, xét nợ xấu. Khi khách hàng làm xong hồ sơ thì ngân hàng cần 5-7 ngày làm việc để duyệt khoản vay. Bù lại, khách hàng có thể nhận hạn mức vay lên đến 50 triệu đồng, thời gian vay khoảng 3-5 năm và lãi suất chỉ trong khoảng 20%/năm. Hiện nay, các ngân hàng đều áp dụng giải pháp ngân hàng số cho phép nhận hồ sơ vay 24/24 nhưng mới chỉ là nhận hồ sơ chứ hoàn toàn không phê duyệt khoản vay.
Các công ty tài chính có điều kiện vay đơn giản hơn và thời gian duyệt vay cũng ngắn hơn, khoảng 3-5 ngày làm việc. Tuy nhiên, khách hàng cũng phải chứng minh thu nhập và xét nợ xấu. Hạn mức khoản vay dao động trong khoảng từ 20tr – 40tr nhưng lãi suất thường cao hơn ngân hàng, từ gần 30%/năm đến trên dưới 50%/năm tuỳ từng gói vay.
Có lẽ giải pháp tài chính đáp ứng tốt nhất nhu cầu vay trong ngày là vay cầm cố hay vay cầm đồ. Cầm đồ là mô hình cho vay hợp pháp, được nhà nước quản lý chứ không phải tự phát, giang hồ như nhiều người nghĩ. Chỉ là trước đây, nhiều cửa hàng cầm đồ tự phát cố tình chèn ép khách hàng nên khiến ngành cầm đồ bị “mang tiếng”. Thời gian gần đây xuất hiện mô hình cầm đồ theo chuỗi hoạt động chuyên nghiệp, bài bản, tuân theo quy định pháp luật như chuỗi cầm đồ F88 nên chất lượng dịch vụ cầm đồ đã được cải thiện nhiều. Ưu điểm của các cửa hàng cầm đồ như F88 là phê duyệt khoản vay nhanh, chỉ trên dưới 15p, điều kiện vay đơn giản, không phải chứng minh thu nhập và xét nợ xấu như ngân hàng trong khi lãi suất cũng chỉ tương đương các công ty tài chính. Hạn mức vay cầm đồ tuỳ thuộc chất lượng tài sản nhưng dao động trong khoảng 10tr – 30tr với xe máy và 100tr – 300tr với ô tô. Việc duyệt vay nhanh chóng và chi phí vay minh bạch đã khiến các chuỗi cầm đồ như F88 trở thành một lựa chọn giúp nhiều người tránh được việc phải vay tín dụng đen.
Tất nhiên, để hạn chế hơn nữa rồi dần đi đến xóa sổ tín dụng đen, cần nhiều hơn nữa những giải pháp tài chính phù hợp hơn nữa và những nỗ lực của cơ quan chức năng nhưng quan trọng hơn hết vẫn là việc người dân phải tỉnh táo, chủ động nhận diện và tránh xa những lời đường mật như “vay nhanh 24/24”
